Alles is gezondheid...

Verslag | Landelijke conferentie Alles is gezondheid... | 7 feb 2018 | Amersfoort | #AIG2018

Delen, durven, doen  

 

Met een sprintende staatssecretaris Blokhuis, joelende kinderen die een (voor)leescampagne lanceren, speed-dating met Ben Tiggelaar, de trending hashtag #aig2018 en een levendige handel met Alles is Gezondheid…-munten op de beursvloer, was de energie tijdens de conferentie duidelijk voelbaar. Drukker bezocht dan ooit, konden de deelnemers elkaar ontmoeten, nieuwe ideeën opdoen en kennis uitwisselen.

 

Onder het motto ‘Delen, durven, doen’, verzamelden 750 bezoekers zich op 7 februari 2018 voor de vijfde editie van de landelijke conferentie van Alles is gezondheid... in De Rijtuigenloods in Amersfoort. Met de hoge opkomst, positieve sfeer en een gevarieerd programma blikken we terug op een uitermate geslaagde dag. Zoek gerust eens op #AIG2018 op Twitter voor de enthousiaste reacties van bezoekers. In dit verslag nemen we u mee langs de hoogtepunten. Elders op deze site treft een terugblik in beeld (video/film) en toegang tot alle beschikbare presentaties.

 

Flitsende aftrap

Terug naar 7 februari. In de vroege ochtend schiet de conferentie flitsend uit de startblokken. Feyenoord-icoon Ben Wijnstekers verzorgt letterlijk de aftrap door 10 grote fluorescerende LED ballen het publiek in te schieten. Het publiek zet zijn beste beentje voor door deze keurig in de lucht te houden. Hilariteit alom. Maar als voorbeeld voor Rotterdamse jongeren en ambassadeur van Old Stars (walking football), heeft Ben ook een serieuze boodschap: beweeg goed en leef gezond. Hij benadrukt de maatschappelijke rol om kinderen hun motoriek te laten ontwikkelen en wijst de jeugd op het belang van een goed ontbijt.

 

Kennisdeling centraal
De officiële opening is aan dagvoorzitter Marianne van den Anker. Alles is gezondheid… is inmiddels een jaar onderweg in de tweede fase van het programma. Bekijk hier de videoclip met het Jaaroverzicht 2017. Van den Anker: ‘’Daarin zetten we vol in op kennisdeling en proberen we samen meer impact te creëren voor een gezonder en vitaler Nederland’’. Ze

 introduceert hiervoor de speciaal voor deze dag in het leven geroepen Alles is gezondheid…-munten. Op de beursvloer kunnen bezoekers terecht bij 10 standhouders om deze te verzilveren voor kennisproducten. Verder zijn er 16 inspiratiesessies met partners uit het netwerk en stellen de nieuwe regionetwerken zich voor. Ook de live hackathon, waar ze de tanden stukbijten op een ‘wicked problem’, sluit naadloos aan op het thema ‘delen, durven, doen’. Maar we beginnen bij het begin.

 

Cijfers en feiten
Zoals elk jaar, is er eerst een blik op de resultaten van Alles is gezondheid… (zie presentaties onderaan). Onderzoeker Joke Kruiter van Sardes schetst de doorlopende groei van het netwerk. Inmiddels zijn er 374 pledges ondertekend, een stijging van 20% ten opzichte van vorig jaar. Ook het totaal aantal partners stijgt gestaag: van circa 2.100 partners in 2016 naar 2.885 (unieke) betrokken partijen in 2017. Waarbij in de uitvoering van de pledges bijna twee derde samenwerkt met andere partners uit het netwerk. Onderliggende uitdaging blijft om een pledge volledig en succesvol uit te voeren. “We zien dat de maatschappelijke beweging aanwezig is en door Alles is gezondheid… een extra impuls wordt meegegeven”, zo constateert collega-onderzoeker Marleen Bekker van de Universiteit van Maastricht. In domeinoverstijgende netwerken worden de condities gecreëerd om tot nieuwe ideeën te komen. De partners van Alles is gezondheid… voeren die doorgaans heel pragmatisch uit. Met een grote leerbereidheid treedt er een verschuiving op van een verkennend naar een ondernemend netwerk. De uitdaging is nu om de verworvenheden te behouden en (pledge)initiatieven structureel onderdeel te laten zijn van organisatie en processen. Voor de rest niets dan lof van Bekker en de welgemeende oproep om het netwerk met elkaar zo door te blijven ontwikkelen.

 

Voor en door het netwerk
De tweede fase van Alles is gezondheid… betekent een andere governancestructuur. Tijdens de conferentie wordt de nieuwe programmaraad voorgesteld. Daarin hebben diverse partners zitting en vormen ze een mooie afspiegeling van het netwerk (zie voor alle namen: presentatie onderaan). Drie leden van de programmaraad Arjan Beune (Stichting Lezen & Schrijven), Yvonne Snel (Samenwerkende Algemene Ziekenhuizen) en Corné van Asten (Syntein/Alles is gezondheid…-regionetwerk Noordelijke Maasvallei) benadrukken nog maar eens de verbindende kracht van Alles is gezondheid… ,de mogelijkheden om van elkaar te leren en samen nog meer impact te creëren. Maak er gebruik van en draag je kennis uit! Als ‘proof of the pudding’ presenteerde Arjan Beune, de vernieuwde editie van ‘Taal is van levensbelang’. Het online boekje bevat zestien praktijkvoorbeelden van organisaties die partner zijn bij de Alliantie gezondheid en geletterdheid en ieder op eigen wijze laaggeletterdheid aanpakken.

 

Gedrag als zwakke schakel
Met de bijna retorische vraag “Kennisdelen is…...?’’, lukt het keynote speaker Ben Tiggelaar makkelijk om het publiek massaal ‘Leuk!’ te laten uitroepen. Dat we allemaal graag kennis delen om de gezondheid te bevorderen is fantastisch, maar het probleem zit volgens Tiggelaar in gedrag. Want gedragsverandering is de zwakke schakel. Al is het maar door de macht der gewoonte of de kracht van de sociale context (omgeving). Het gedrag waar hij zelf voor pleit is meer ‘evidence based’ werken. ‘’Gewoon de technieken en casussen die hier vandaag aanwezig zijn delen en gebruiken. Vraag daarbij stevig door: wat deed je precies, wat gebeurde écht in gedrag?’’. Ook daagt Tiggelaar het netwerk uit om meer in te zetten op het formuleren van leerdoelen in plaats van prestatiedoelen. Het aanleren van nieuwe kennis en vaardigheden werkt vaak beter dan succes afmeten op resultaten. Het zijn doelen die haalbaar zijn én motiveren. Leren is namelijk veel meer onderdeel van je eigen proces, waar het niet halen van een prestatiedoel eerder voelt als falen.

 

Inspiratie uit eigen netwerk (1)
Daarna was het tijd om inspiratie op te doen bij onze partners. Met onder andere sessies over begrijpelijke zorg voor gecompliceerde huishoudens, een innovatieve aanpak voor duurzame inzetbaarheid, de ontwikkeling van gezonde steden en (hoge)scholen en het opzetten van voedselcoöperaties. Inspirerend was zeker ook de sessie met het Trimbos Instituut over hoe IJslandse tieners de drank, wiet en sigaretten lieten staan en gingen sporten, en wat andere landen kunnen leren van dit succesverhaal. In 2000 is 18% van de bevolking van IJsland nooit dronken geweest en is in 2016 dit percentage gestegen naar 46%. De verklaring zit in het feit dat gedrag sterk beïnvloed wordt door de sociale context. In IJsland ontplooien ze daarom tal van activiteiten gericht op de belangrijkste risico- en beschermingsfactoren: gezin, vrije tijd, peer group en welbevinden. Denk aan de stimulering van (team)sporten en bijbanen, samenzijn met andere jongeren en het tegengaan van te veel vrije tijd op school. De presentatie spitst zich daarna toe op de vraag: hoe kunnen we zonder ons eigen model weg te gooien gebruik maken van de aanpak in IJsland? In 2018 gaat het Trimbos Instituut onderzoeken wat het IJslandse model oplevert voor Nederlandse gemeenten.

 

Grootse blue zone ter wereld
Het concept ‘Positieve gezondheid’ van grondlegger Machteld Huber (Institute for Positive Health) is Nederland aan het veroveren. Het bekende spinnenweb is meer dan 20.000 keer ingevuld, maar de ambitie reikt verder: van Nederland samen de grootste blue zone ter wereld maken. Het toepassen in de praktijk gaat echter niet zonder slag of stoot. Het gaat immers over het voeren van het andere gesprek, het toepassen van een andere manier van werken. Na een update over de laatste ontwikkelingen over positieve gezondheid, bespreekt Huber met een huisarts, verpleegkundige en voormalig wethouder hoe ze de denk- en werkwijze opgepakt hebben. Belangrijk is om positieve gezondheid te zien als een gesprekstool (en niet zozeer als een meetinstrument). Dat levert andere gesprekken op, met aandacht voor de mens achter de ziekte. De patiënt krijgt dan veel meer de regie. Oftewel, hoe is het met je (positieve) gezondheid gesteld, waar liggen je prioriteiten en waar zou je meer van willen? In de huidige (medische) praktijk gaat het nog te vaak over ziekte, behandeling en fysieke gezondheid. Het levert ook stevige (financiële) dilemma´s op, bijvoorbeeld ten aanzien van een afnemende zorgvraag en een verschuiving naar toenemende (WMO-)ondersteuningsvragen aan de gemeente. ‘’Eigenlijk moeten we niet alleen zelf als professionals veranderen, maar zouden we het hele stelsel in het concept moeten meenemen’’, zo concludeert het gesprekspanel.

 

Uniek
In afwachting van staatssecretaris Paul Blokhuis, luistert de zaal ademloos naar Nicole Kort. Zij heeft een visuele en auditieve beperking en is ambassadeur van Uniek Sporten. Dat is een organisatie die mensen met een handicap helpt met sporten of bewegen in de buurt. In een kort filmpje maakt ze duidelijk wat ‘delen, durven, doen’ voor haar betekent. Te zien is dat ze een hindernisparcours volgt en over een smal houten bruggetje naar de overkant van het water rent. Samen met een buddy, een brandweerman en de steun van de rest van de (loop)groep is het haar gelukt. Ook de rest van de groep stijgt boven zichzelf uit als ze iemand meenemen die doofblind is. De les: help elkaar, deel je ervaring, samen kom je verder.

 

Ongekende investering
Staatssecretaris Paul Blokhuis, die na enige vertraging onderweg, letterlijk het podium op holde, vatte op Twitter de essentie van de bijeenkomst mooi samen: ‘’Honderden enthousiaste mensen bij elkaar voor de Alles is Gezondheid… conferentie 2018. Meer dan 3.000 organisaties die door heel Nederland aan de slag zijn. Ik doe graag met jullie mee, binnen en buiten het nationaal preventieakkoord, om Nederland gezonder maken.’’ Zelf riep hij het aanwezige netwerk op zich verder, in het kader van zijn ambitie om een nationaal preventieakkoord te sluiten, in te zetten tegen roken, overgewicht én alcoholgebruik. Ook stelde Blokhuis voor om mentale gezondheid bespreekbaar te maken. Er rust een taboe op terwijl er meer dan 800.000 mensen leiden aan een depressie. Wat betreft alcohol waarschuwt Blokhuis voor probleemdrinkers bij de 55-plussers. Met gemeenten wil hij in gesprek over bijvoorbeeld de stuntverkoop van bier en het afschaffen van happy hours. Ook sigaretten wil hij uit de schappen halen. Er moeten steeds meer plekken komen waar een rookverbod geldt. Stadions, schoolpleinen, ziekenhuizen, etc. We gaan voor een rookvrije generatie! Qua overgewicht zijn er nog steeds slagen te maken. Maatschappelijke partners bruisen van ideeën zoals vanuit JOGG en initiatieven voor gezonde scholen en kantines. We zijn op de goede weg maar de keiharde cijfers laten zie dat er nog veel te winnen is. Vanuit het kabinet is de komende jaren 170 miljoen beschikbaar om preventie verder van de grond te tillen. Een ongekende investering. Rond de zomer wil Blokhuis het preventieakkoord presenteren.

 

Gezonde gids
Nog meer nieuws van de rijksoverheid komt vanuit het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Dat lanceert vandaag de Gids Gezonde Leefomgeving. Deze is bedoeld voor iedereen die aan de slag wil met het gezonder inrichten van de leefomgeving. In de gids staan handvatten om gezondheid mee te wegen binnen het omgevingsbeleid. De leefomgeving moet immers gezond en veilig zijn, uitnodigen tot bewegen, ontmoetingen en prettig zijn om in te wonen. Door de leefomgeving gezonder in te richten kan veel gezondheidswinst worden geboekt. Ook bevat de gids suggesties voor het opnemen van gezondheid in de lokale omgevingsvisie en lokale plannen en tips om de gezondheid in een gebied goed in beeld te brengen.

 

Zonder u geen programma
Tijdens het onderdeel ‘Wisseling van de wacht’ wordt Karen van Ruiten aan het netwerk voorgesteld. Zij is per 1 maart 2018 het nieuwe hoofd van het programmabureau van Alles is gezondheid…. Van Ruiten volgt hiermee Sonja Bleuland van Oordt op die vier jaar aan het roer stond van het programma. Zij vervolgt haar loopbaan als zelfstandig ondernemer in Zweden. Van Ruiten wil de komende tijd stappen voorwaarts maken door te ‘doen’. Uitwerken wat al bestaat, het bereik va het netwerk vergroten en nog meer impact creëren. Met vertrouwen draagt Sonja Bleuland van Oordt het stokje over. Met haar vertrek is een mooi fundament gelegd voor de tweede fase van Alles is gezondheid... Maar ze is vooral trots op de partners in het netwerk: ‘’U vertegenwoordigt de ruggengraat van Alles is gezondheid…, zonder u was er geen maatschappelijke beweging’’.

 

Inspiratie uit eigen netwerk (2)
Ook in de tweede ronde stroomde de inspiratie door de Rijtuigenloods. Wederom met onderwerpen die er mogen wezen. Denk aan sessies over het samenspel tussen gemeenten en zorgverzekeraars, laaggeletterdheid in de ziekenhuiswereld, werkgeluk voor iedereen, de kracht van de menselijke maat in de zorg, toekomstbestendig wonen en lessen vanuit de Cubaanse gezondheidszorg. ‘’Neem jongeren serieus’’, dat is de boodschap waar bezoekers na de sessie over ‘Child Friendly City’ Hoogeveen de deur uit gaan. De Noorderlingen willen dat Hoogeveen de meest kindvriendelijke gemeente van Nederland wordt. Hoe ze dat doen? Ze werken samen met 1.000 jongeren en ouders om dit voor elkaar te krijgen. Geen dikke rapporten en beleidsplannen. We gaan uit van bestaande projecten in de stad en we ontwikkelen nieuwe initiatieven. Luister daarbij goed naar de jeugd. Positief jeugdbeleid en jeugdhulp weer op de agenda van de gemeenteraad te krijgen lukt niet zomaar-  “Het vraagt lef van een gemeente om in te zetten op verandering. Resultaten van dit soort processen zijn niet binnen één ambtstermijn zichtbaar. Durf samen te werken op langere termijn. Zorg voor overlap bij diverse sociale domeinen, integraal werken is essentieel. En gun een ander het resultaat van iets wat jij wellicht hebt opgestart.”

 

Klinkende munt
‘Verzilver uw munten op de beursvloer’, zo luidde het devies voor de bezoekers. Want daar etaleerde een selectie van partners uit het netwerk van Alles is gezondheid… relevante kennis en kunde. Tegen ‘betaling’ van een of meerdere munten gingen de bezoekers naar huis met vouchers, apps, workshops, tools, tips en advies. Niet voor niets was de beursvloer dé plek om te delen, durven en te doen. Het was dan ook geen verrassing dat alle standhouders op het einde van de dag het virtuele bordje ‘uitverkocht’ op hun deur konden hangen.

 

Hackathon
Parallel aan het conferentieprogramma waren bezoekers getuige van een ‘hackathon’ waarin een gezelschap experts aan de slag is gegaan met de opdracht: kom met (onverwachte) oplossingen om van mensen waarvan de arbeidsmarkt afstand heeft genomen, de beste werknemers te maken. Zoals personen met een chronische aandoening of beperking, ex-delinquenten, 55-plussers, werkwillige gepensioneerden en jongeren zonder diploma. Tijdens de dag is een paar keer live geschakeld naar de ruimte waar de ‘hackathonners’ al hun parate kennis in de strijd gooiden om te komen tot de eerste stappen en mogelijke werkwijzen. Bijvoorbeeld door functieprofielen te veranderen in talent- en/of leerprofielen, dokteren in ziekenhuizen zich meer te laten richten op de werksituaties van hun patiënten en iedereen het recht te geven op een leven lang leren  vanaf 16 jaar. Bert van Boggelen (De Normaalste Zaak) en Ivo van Dijk (ONVZ) namen de opbrengsten in ontvangst. Met een heuse pledge beloven ze samen met AWVN en SBI Formaat de uitkomsten te gaan gebruiken richting ondernemingsraden bij bedrijven. Zo is de (kennis)cirkel weer rond.

 

Geven is het nieuwe delen
‘’We gaan alle kinderen van Nederland, laten opgroeien tussen de boeken. We bieden elk jaar een jeugdboek aan, en vervolgens gaan we allemaal geven!’’, zo luidde de belofte van Jean Christophe Boele van Hensbroek als voorman van de actie ‘Geef een (prenten)boek cadeau’. Als klap op de vuurpijl ging in het bijzijn van een groep enthousiaste basisschoolkinderen de landelijke campagne feestelijk in première. De kinderen kregen boeken, mochten voorlezen en lieten de door hun beschilderde boekenplankjes zien, die speciaal voor deze actie beschikbaar zijn gemaakt door Staatsbosbeheer. Diverse partijen tekenden de gelijknamige pledge waarmee ze beloven zich in te zetten om in drie jaar tijd één miljoen kinderen te bereiken. Want (voor)lezen draagt bij aan ontspanning, concentratievermogen en de ontwikkeling van kinderen.

 

Tot volgend jaar!

 

www.allesisgezondheid.nl